رستاخيز و محاسبه اعمال مردم پنجاه هزار سال طول مىكشد ( سوره معارج آيه 4 ) 2 - در متن كتب لغت نيز مىخوانيم كه « يوم » گاهى به مقدار زمان ميان طلوع و غروب آفتاب گفته مىشود و گاهى به مدتى از زمان ، هر مقدار بوده باشد ( 1 ) . 3 - در روايات و سخنان پيشوايان دينى نيز كلمه « يوم » به معنى دوران بسيار آمده است ، چنان كه امير مؤمنان على ع در نهج البلاغه مىفرمايد : الدهر يومان يوم لك و يوم عليك : « دنيا براى تو دو روز است ، روزى به سود تو است و روزى به زيان تو » . در تفسير برهان در ذيل همين آيه از تفسير على بن ابراهيم نيز مىخوانيم كه امام فرمود : * ( فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ) * يعنى فى ستة اوقات : « شش روز يعنى شش وقت و دوران » . 4 - در گفتگوهاى روزمره و اشعار شعرا در زبانهاى مختلف كلمه يوم و معادل آن نيز به معنى دوران زياد ديده مىشود ، مثلا مىگوئيم كره زمين يك روز گداخته و سوزان بود و روز ديگر سرد شد و آثار حيات در آن آشكار گرديد ، در حالى كه دوران گداختگى زمين به ميلياردها سال بالغ مىشود . يا اينكه مىگوئيم يك روز بنى اميه خلافت اسلام را غصب كردند ، و روز ديگر بنى عباس ، در حالى كه دوران خلافت هر يك به دهها يا صدها سال بالغ مىگردد . شعر ظريف و پر معنايى از « كليم » كاشانى داريم كه شاهد روشنى براى بحث ما است آنجا كه مىگويد :

--> ( 1 ) راغب در مفردات مىگويد : اليوم يعبر به عن وقت طلوع الشمس الى غروبها و قد يعبر به عن مدة من الزمان اى مدة كانت .